Ο ρόλος των στατινών στην πρόληψη της καρδιαγγειακής νόσου
Λίγα φάρμακα προκαλούν τόση συζήτηση όσο οι στατίνες. Πολλοί καρδιολόγοι τις θεωρούν σωτήριες, ενώ ορισμένοι ασθενείς διστάζουν λόγω παρενεργειών ή επειδή δεν θέλουν να παίρνουν χάπι κάθε μέρα. Τι κάνουν λοιπόν, ποιους ωφελούν και πότε χρειάζεται προσοχή;
Τσουκαλάς Διονύσιος


Τι είναι οι στατίνες και πώς δρουν
Οι στατίνες είναι μια ομάδα φαρμάκων που αναστέλλουν το ένζυμο HMG-CoA αναγωγάση, το οποίο παίζει κεντρικό ρόλο στην παραγωγή χοληστερόλης από το ήπαρ. Έτσι μειώνεται η «κακή» (LDL) χοληστερόλη, που συσσωρεύεται στα τοιχώματα των αρτηριών και σχηματίζει αθηρωματικές πλάκες. Μειώνουν τα επίπεδα LDL κατά 20–50% και συνδέονται άμεσα με μικρότερο κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου.
Για ποιον λόγο συνταγογραφούνται
Δευτερογενής πρόληψη. Αφορά όσους έχουν ήδη καρδιαγγειακή νόσο, όπως προηγούμενο έμφραγμα, χρόνια στεφανιαία νόσο, εγκεφαλικό επεισόδιο ή περιφερική αρτηριοπάθεια. Εδώ η χρησιμότητα των στατινών είναι ευρέως αποδεκτή, και η μείωση της LDL είναι βασικό μέρος της θεραπείας.
Πρωτογενής πρόληψη. Αφορά την πρόληψη ενός πρώτου επεισοδίου σε άτομα χωρίς γνωστή νόσο. Εδώ η απόφαση είναι πιο εξατομικευμένη. Οι εθνικές κατευθυντήριες οδηγίες συνιστούν στατίνες σε όσους έχουν υψηλότερο κίνδυνο, ενώ η γενετική προδιάθεση, η ηλικία, ο διαβήτης, η υπέρταση μπορούν να κάνουν τη φαρμακευτική αγωγή σημαντικό μέρος της φροντίδας. Για όσους έχουν χαμηλότερο κίνδυνο, το αναμενόμενο όφελος είναι μικρότερο απ' ό,τι σε όσους έχουν 10ετή κίνδυνο 5-10% ή περισσότερο. Γι' αυτό η απόφαση λαμβάνεται μαζί με τον γιατρό και βασίζεται στον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο κι όχι μόνο στην τιμή της χοληστερόλης.
Τι δείχνουν οι μελέτες
Μια συγκεντρωτική ανάλυση 27 κλινικών μελετών με περίπου 170.000 συμμετέχοντες εξέτασε τη χρήση στατινών τόσο στην πρωτογενή όσο και στη δευτερογενή πρόληψη. Στα άτομα χωρίς προηγούμενη καρδιαγγειακή νόσο, η χρήση των στατινών μείωσε τα μείζονα στεφανιαία συμβάματα κατά 29% και την ανάγκη για επεμβάσεις στεφανιαίας επαναιμάτωσης κατά 35%, ενώ στα άτομα με εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο, μείωσε την καρδιαγγειακή θνησιμότητα κατά 25-30%. Αυτό δείχνει ότι τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες δεν αναιρούν το σημαντικό τους όφελος. Η ίδια ανάλυση δεν βρήκε αυξημένο κίνδυνο καρκίνου ή άνοιας και κατέγραψε μόνο μικρή αύξηση των ηπατικών ενζύμων.
Οι ανεπιθύμητες ενέργειες
Όπως κάθε φάρμακο, έτσι και οι στατίνες μπορούν να έχουν παρενέργειες. Οι πιο συχνές είναι:
πονοκέφαλος, γαστρεντερικές διαταραχές και ζάλη
μυϊκοί και αρθρικοί πόνοι, και ναυτία
Σπανιότερα εμφανίζονται:
φλεγμονή του ήπατος και προβλήματα στους μύες
αυξημένος κίνδυνος διαβήτη, ιδιαίτερα σε υπέρβαρους. Στους υψηλού κινδύνου ασθενείς, το όφελος για την καρδιά υπερτερεί αυτού του κινδύνου.
Σημαντικές λεπτομέρειες:
Οι περισσότερες παρενέργειες υποχωρούν με τη διακοπή της θεραπείας, ενώ η βλάβη από ένα έμφραγμα ή εγκεφαλικό μπορεί να είναι μόνιμη.
Οι ηλικιωμένοι (άνω των 75) και όσοι έχουν μικρή μυϊκή μάζα είναι πιο επιρρεπείς σε μυϊκά συμπτώματα.
Ορισμένα φάρμακα που αναστέλλουν τα ίδια ένζυμα μπορούν να αυξήσουν τα επίπεδα στατίνης στο αίμα και τον κίνδυνο μυϊκών προβλημάτων. Γι' αυτό ενημερώστε τον γιατρό σας για ό,τι άλλο παίρνετε.
Η εγκυμοσύνη και η ενεργός ηπατική νόσος απαιτούν εξατομικευμένη συμβουλή πριν από τη χρήση.
Αν εμφανιστούν μυϊκοί πόνοι, ιδίως έντονοι ή με σκούρα ούρα, επικοινωνήστε με τον γιατρό σας. Συχνά υπάρχουν πρακτικές λύσεις αν προκύψουν παρενέργειες. Για παράδειγμα, μπορεί να αλλάξει η δόση ή η στατίνη, ή να επιλεγεί άλλο σχήμα.
Στατίνες και τρόπος ζωής
Η θεραπεία με στατίνες δεν υποκαθιστά τον τρόπο ζωής. Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής παίζουν κεντρικό ρόλο και συνιστώνται παράλληλα με τη φαρμακευτική αγωγή. Αυτό σημαίνει:
μεσογειακού τύπου διατροφή, με λιγότερα κορεσμένα λιπαρά
τακτική σωματική δραστηριότητα (οι οδηγίες προτείνουν 150 λεπτά μέτριας έντασης άσκησης την εβδομάδα, αλλά και μικρότερες ποσότητες βοηθούν)
διακοπή του καπνίσματος
έλεγχο του βάρους, της αρτηριακής πίεσης και του σακχάρου
Ορισμένοι άνθρωποι καταφέρνουν να βελτιώσουν αρκετά τη χοληστερόλη μόνο με τον τρόπο ζωής. Άλλοι δεν μπορούν, ιδίως όταν οι κληρονομικοί παράγοντες παίζουν μεγάλο ρόλο, και η ανάγκη για φάρμακο δεν είναι θέμα ηθικής.
Συμπέρασμα
Οι στατίνες είναι από τα πιο μελετημένα προληπτικά φάρμακα που υπάρχουν. Το σωστό ερώτημα δεν είναι αν έχουν παρενέργειες, αλλά αν τα πιθανά οφέλη υπερτερούν των μειονεκτημάτων στη δική σας περίπτωση. Για όσους έχουν ήδη νόσο ή υψηλό κίνδυνο, η απάντηση είναι, σαφώς ναι. Για όσους έχουν χαμηλό κίνδυνο, η απόφαση είναι πιο λεπτή και εξαρτάται από το υγειενοδιαιτητικό σας προφίλ και τον συνολικό καρδιαγγειακό σας κίνδυνο. Μην ξεκινάτε και μη σταματάτε στατίνη μόνοι σας και ζητήστε από τον γιατρό σας να εκτιμήσει τον καρδιαγγειακό σας κίνδυνο.
*Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα.
Χρήσιμα Links


